Et fiyatlarındaki yükselişi durdurmak için 14 yıl önce Refahyol hükümetinin son verdiği ancak geçtiğimiz aylarda yeniden başlatılan canlı hayvan ithalatı, tam anlamıyla bir fiyaskoya dönüştü. Hükümet, et piyasasında yaşanan istikrarsızlığı sadece seyrediyor.
İthalat kararının alındığı Nisan ayından bu yana Türkiye'ye 14 bin büyükbaş hayvan girişi oldu. Ancak ithal hayvanlar, piyasaların ateşini söndüremedi. Kasap ve marketlerdeki et fiyatı, hala 25-30 TL arasında seyrediyor. Toptan karkas et fiyatı ise, 13-17 TL arasında dalgalanıyor.
Piyasada hala istikrar yok. Küçük üretici, elindeki malı kesime gönderdiğinde yenisini alamamaktan endişeli. Büyük üreticiler ise, devam eden belirsizlik ve istikrarsızlık nedeniyle büyük sıkıntı içinde. İthalat ihalelerini sürdüren EBK ise, karkas etin kilosunu 12.5 TL'den almaya devam ediyor.
Et fiyatlarındaki yükselişi durdurmak için 14 yıl önce Refahyol hükümetinin son verdiği ancak geçtiğimiz aylarda yeniden başlatılan canlı hayvan ithalatı, spekülasyon ve tartışmaların önüne geçmedi. İthalat kararının aldığı Nisan ayından bu yana Türkiye'ye 14 bin büyükbaş hayvan girişi oldu. Ancak ithal hayvanlar, piyasaların ateşini söndüremedi. Kasap ve marketlerdeki et fiyatı, hâlâ 25-30 TL arasında seyrediyor. Piyasada hâlâ istikrar yok. Küçük üretici, elindeki malı kesime gönderdiğinde yenisini alamamaktan endişeli. Büyük üreticiler ise, devam eden belirsizlik ve istikrarsızlık nedeniyle büyük sıkıntı içinde. İthalat ihalelerini sürdüren EBK ise, karkas etin kilosunu 12.5 TL'den almaya devam ediyor.
Dünyanın en pahalı eti
Karkas etin kilosunun 13-17 TL arasında olduğu Türkiye'de, tüketiciler dünyanın en pahalı etini yiyor. Çünkü kırmızı etin kilosu Almanya'da 7 dolar, Romanya'da 5 dolar, Bulgaristan'da 3,5 dolar, Avusturya'da 2,5 dolar, Brezilya'da 2 dolar civarında. Ancak canlı hayvan ithalatına rağmen Türkiye'de kırmızı etin ortalama fiyatı 16 dolar civarında seyretmeye devam ediyor. Yaşanan gelişmeler ve eldeki mevcut hayvan potansiyeli ile talebin karşılanması dikkate alındığında, et fiyatlarının daha da artması bekleniyor. Özellikle 3 hafta sonra başlayacak Ramazan ayında, et fiyatlarının tavan yapması ve rekor fiyatların oluşması kaçınılmaz olarak değerlendiriliyor.
Kişi başı tüketim 3 Kg'a düştü
Et fiyatlarındaki yükseliş, kişi başına tüketimi inanılmaz oranda düşürdü. Zaten kişi başına et tüketiminde dünya sıralamasında en altlarda bulunan Türkiye'de, etli yemek çeşitleri artık sofralara uğramaz oldu. Son fiyat artışlarıyla birlikte kişi başına yıllık et tüketimi 8 kg'dan 3 kg'a kadar düştü. Avrupa ülkelerindeki kişi başına yıllık ortalama et tüketimi, 105 kg seviyesinde. ABD'de ise bu rakam, 90 kg civarında. Türk insanının AB standartlarında beslenebilmesi için 1 milyon ton yeni et üretimine ihtiyaç bulunuyor.
Etiketler yine yükseldi
Hükümetin 'tedbir amaçlı' olarak karar verdiği canlı hayvan ithalatı, et piyasasının ateşini söndürmedi. İthalat kararıyla birlikte etiketlerde düşüş bekleyen alt gelir grubu kesimlerin, hayalleri suya düştü. Karkas etin toptan fiyatı, ithalatın etkisiyle bir ara 13 TL'ye kadar düşse de, yeniden 17 TL'ye kadar yükseldi. Kasap ve marketlerde, perakende fiyatları ise yeniden 25-30 TL seviyelerine ulaştı. Et piyasasındaki spekülasyon bir türlü durulmuyor. Kuşbaşı fiyatları da 22-32 lira arasında tüketiciye yansıyor.
Beyaz ete yöneliş
Yüksek fiyattan kırmızı et yiyemeyen vatandaş, beyaz ete yöneldi. Bu durum ise, beyaz et sektörüne yaradı. Geçen sürede tavuk ve kanatlı et ürünlerinin satışı adeta tavan yaptı.
Et fiyatlarındaki yükselişin ithalatla çözülemeyeceğe dikkat çeken Türkiye Ziraatçiler Derneği Başkanı İbrahim Yetkin, sorunun damızlık hayvan yetersizliğinden kaynaklandığını ve çözümün de buna göre bulunması gerektiğini söyledi.
Et fiyatlarındaki yükselişin ithalatla çözülemeyeceğe dikkat çeken Türkiye Ziraatçiler Derneği Başkanı İbrahim Yetkin, sorunun damızlık hayvan yetersizliğinden kaynaklandığını ve çözümün de buna göre bulunması gerektiğini söyledi. Yetkin "Canlı hayvan ithal edilecekse, damızlık hayvan ithal edilmelidir. Bunların da üreticiye dağıtılmasıyla ancak bu sorun çözüme kavuşur. İthalatla fiyatların düşürülerek, tüketicinin ucuz et yemesi gibi bir durum sözkonusu olamaz. Çünkü, fiyatlar dalgalı bir şekilde çıkacak ve inecektir. Bunun çözümü ithalat terbiyesi değil; üretimin artırılmasıdır. Hayvan sayısının artırılması lazım. Bugünkü tabloda bunu göremiyoruz. İthal edilmesine rağmen fiyatlar düşmedi. Bu yöntemle de, zaten düşmez. Kolay kolay da düşmeyeceğini zannediyorum" diye konuştu.
Ziraat Mühendisleri Odası Başkanı Gökhan Günaydın, 2009 yılında 412 bin ton kırmızı et üretildiğini hatırlatarak, devletin et piyasasını Başbakanlık kararnamesiyle gerçekleştirilen ithalat ile regüle etmeye çalıştığını vurguladı.
Ziraat Mühendisleri Başkanı Gökhan Günaydın, 2009 yılında 412 bin ton kırmızı et üretildiğini hatırlatarak, devletin et piyasasını Başbakanlık kararnamesiyle gerçekleştirilen 123 bin 500 tonluk ithalat ile regüle etmeye çalıştığını vurguladı. Fakat ortada piyasa regülâsyonunu sağlayacak bir mekanizma olmadığını kaydeden Günaydın, "EBK, 32 kombinadan 8 kombinaya daralmış. Bu 8 kombina ile de üretici tarafını regüle edemiyor. Tüketici tarafına ilişkin de en ufak bir yaptırım gücü yok" diye konuştu. Günaydın, "Türkiye'de hayvancılık gerçekten bitirildi. Kişi başı 7 kg et bile yiyemediğimiz bir sektörde, üretici ayağının sorunsuz olduğunu söylemek mümkün değil. Ama çok sayıda üretici var. Bu üreticiler, mallarını piyasa sürmedikleri zaman ilave olarak yem masrafı yapmak zorunda kalıyor. Bizim hesaplamamıza göre, en fazla 20-25 gün malını sürmeden piyasa hareketlerini izleyip, en yüksek seviyede satmak için elinde tutabiliyor. Yem için o kadar para harcamak zorunda kalıyor ki, elinde malını tutamaz. Dolayısıyla spekülasyon üretici ayağında değil" diye konuştu. Üretici ayağında karkas etin toptan fiyatının 13-17 TL arasında değiştiğine işaret eden Günaydın, "Bunun her tarafı spekülasyon olsa ne olur? Ama o mal kesildikten sonra tüketici piyasasına yöneldikten sonra, oradaki fiyat hareketlerini kontrol edebilmek gerçekten mümkün değil. Bugün de olan bu. Dolayısıyla bugün üretici ayağını kontrol edecek iyi bir mekanizmaya ihtiyaç var" dedi.
Türkiye Kasaplar Federasyonu Başkanı Fazlı Yalçındağ, "Esas sorunlardan birisinin de küçükbaş hayvan sayısında büyük azalma olduğuna dikkat çekerek, "Acilen, bununla ilgili çalışmalar yapılmalıdır" dedi.
Türkiye Kasaplar Federasyonu Başkanı Fazlı Yalçındağ ise, canlı hayvan ithalatı ile piyasanın ateşinin söndürülmesinin amaçlandığını belirterek, "Yaşanan sıkıntının kalıcı çözümü, Türkiye'de besicilik sektörünün desteklenmesinden geçmektedir. Ayrıca sütte de fiyat istikrarı sağlanacak. Bu istikrar korunacak. Dolayısıyla süt inekçiliğimiz istenilen sayıya ulaşacak. Çünkü süt para etmezse, inek beslenmez. İnek beslenmezse, dana olmaz. Dana olmazsa et olmaz" dedi. Esas sorunlardan birisinin de küçükbaş hayvan sayısında büyük azalma olduğuna dikkat çeken Yalçındağ, "Acilen, bununla ilgili çalışmalar yapılmalıdır" dedi.